บทความ

1. ภาพรวม: สงครามตะวันออกกลาง จุดชนวนวิกฤตเม็ดพลาสติก

ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ-อิสราเอล กับอิหร่าน ที่ปะทุรุนแรงตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ. 2569 กำลังยกระดับเป็น Regional War ทั่วตะวันออกกลาง จุดยุทธศาสตร์สำคัญคือ “ช่องแคบฮอร์มุซ” ที่ขนส่งน้ำมันดิบกว่า 20 ล้านบาร์เรล/วัน หากถูกปิดหรือเสี่ยงภัย ทำให้อุปทานหายวับ ราคาน้ำมันดิบ Brent ทะลุ 120 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรลในเวลาอันสั้น 

น้ำมันและก๊าซธรรมชาติ คือต้นน้ำของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี เมื่อซัพพลายเชนพลังงานสะดุด เม็ดพลาสติกที่เป็นวัตถุดิบกลางน้ำจึงขาดแคลนและแพงขึ้นทันที

2. ราคาเม็ดพลาสติก: ขึ้น 60-90% ภายใน 2 สัปดาห์

ปัจจัยดันราคา

• อุปทานหาย: โรงงานต้นน้ำขาดนาฟทา-โพรเพน วัตถุดิบผลิตโอเลฟินส์ ปริมาณเม็ดพลาสติกในตลาดเหลือแค่ 40-50% ของปกติ
  โลจิสติกส์พัง: ค่าระวางเรือพุ่ง 3 เท่า ค่าประกันภัยขนส่งสูง ระยะเวลาขนส่งไม่แน่นอน
  เกรดพิเศษกินส่วนแบ่ง: ผู้ผลิตต้นน้ำเลือกผลิตเม็ดพลาสติกเกรดพิเศษที่มาร์จิ้นสูงกว่า ทำให้เกรดทั่วไปขาดหนัก 

3. ผลกระทบตรงถึง “แก้วพลาสติก” และบรรจุภัณฑ์

ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ไทยแจ้งปรับราคาทันทีหลังต้นทุนพุ่ง โดย “เม็ดพลาสติกและน้ำมันเข้าขั้นวิกฤติ” 

ราคาขายส่งที่ปรับขึ้นล่าสุดจากผู้ประกอบการ:

• แก้วพลาสติก: แก้วน้ำหวาน +40 บาท, แก้วน้ำดื่ม +20 บาท ต่อลัง/แพ็ค
  หลอดพลาสติก: หลอดกล่อง +40 บาท, หลอดมัดสั้น/ยาว +15 บาท, หลอดมุก +25 บาท
  ถุงร้อน/ถุงไฮโซ/HD: +4 บาท/กก.
  ขวด PET: 9-17 กรัม +9 บาท/แพ็ค, 20-22 กรัม +12 บาท/แพ็ค
  ขวด PP: 120-220 ซีซี +6 บาท/แพ็ค, 230-350 ซีซี +12 บาท/แพ็ค 

สินค้าปลายน้ำที่ ส.อ.ท.เตือนว่าจ่อขึ้นราคายกแผง 8-10% ได้แก่ ถุงขยะ ซองขนม ซองเครื่องปรุง อาหารแปรรูป อาหารแช่แข็ง 

4. การปรับตัวของอุตสาหกรรมไทย: 3 ระดับ

4.1 ผู้ผลิตรายใหญ่: ตั้งรับแบบ Back-to-Back
ศรีไทยซุปเปอร์แวร์ และ SCG เคมิคอลส์ ใช้วิธีเสนอราคา “สัปดาห์ต่อสัปดาห์” เพื่อเลี่ยงสต็อกแพงและกันความผันผวน SCG ถึงขั้นหยุดโรงงาน ROC ชั่วคราว พร้อมประกาศ Force Majeure หลังนาฟทา-โพรเพนส่งมาไทยไม่ได้ตามแผน ต้นทุนเพิ่มราว 150 ล้านบาท/เดือน 

4.2 SME 3,300 แห่ง: เสี่ยงหยุดผลิต-เลิกจ้าง

• ของไม่มี: ผู้ขายเม็ดพลาสติกปันส่วนให้ลูกค้ารายใหญ่ก่อน
  เงินสดเท่านั้น: จากเดิมได้เครดิตเทอม ต้องจ่ายสดทันที
  เครื่องจักรเก่า: กินไฟสูง ผลิตช้า ต้นทุน/ชิ้นแพงกว่าคู่แข่ง 
  ร้านอาหาร-ผู้ผลิตรายย่อยแบกรับต้นทุนสูง แต่ขึ้นราคาสินค้าเต็มที่ไม่ได้ กำไรหด แรงกดดันเพิ่ม 

4.3 ภาครัฐ: ชั่งใจมาตรการ “สินค้าควบคุม”
กระทรวงพาณิชย์พิจารณาให้เม็ดพลาสติกเป็นสินค้าควบคุม ต้องขออนุญาตก่อนขึ้นราคา แต่เอกชนกังวลเพราะเม็ดพลาสติกมีหลายร้อยเกรด ราคาผันผวนวันต่อวันเหมือนน้ำมัน ทำได้ยาก ส.อ.ท. แนะ “อย่ากระชากราคาสินค้า” ควรปรับขึ้นระมัดระวัง พร้อมเสนอรัฐลดภาษีนำเข้า-สกัดสินค้าจีนดัมพ์ราคา 

5. ผลกระทบวงกว้างต่อประเทศไทย

• เงินเฟ้อค่าครองชีพ: ต้นทุนบรรจุภัณฑ์ + โลจิสติกส์ +20-25% ดันราคาสินค้าอุปโภคบริโภคเป็นลูกโซ่
  สินค้าขาดช่วง: บรรจุภัณฑ์เฉพาะทาง-ห่วงโซ่ซับซ้อน อาจหายจากชั้นวางชั่วคราว
  ก่อสร้าง-ยานยนต์สะดุด: เหล็กแพง เม็ดพลาสติกวิศวกรรมต้นทุนพุ่ง 90% กระทบโครงการก่อสร้าง
  ส่งออกเสี่ยง: โรงงานไทยในอินเดีย-เวียดนามโดนผลกระทบเดียวกัน 

6. แนวโน้มไตรมาส 2-3 ปี 2569: เกมยาว ไม่ใช่ชั่วคราว

ประธานศรีไทยฯ มองว่าความตึงเครียดยัง “เปราะบาง” สมาคมพลาสติกไทยชี้ว่านี่คือภาวะ “ต้นทุนพุ่งพร้อมสินค้าขาด” รุนแรงกว่าหลายครั้งที่ผ่านมา หากยืดเยื้อเกิน Q2/2569 แรงกดดันจะลามถึงราคาสินค้าทุกกลุ่ม 

วิกฤตนี้สะท้อนว่าระบบพลังงานและซัพพลายเชนโลกกำลังเปลี่ยนระยะยาว ความไม่แน่นอนจากภูมิรัฐศาสตร์ส่งผลเร็วและกว้างขึ้น 

สรุปทางรอดระยะสั้นของผู้ใช้แก้วพลาสติก/บรรจุภัณฑ์

1. ล็อกสัญญาซื้อ: เจรจาสัญญาระยะ 1-3 เดือน แบบ Back-to-Back กับซัพพลายเออร์ เพื่อกันราคากระชาก
   ลดสเปค-ลดขนาด: ปรับความหนาแก้ว ลดลวดลายพิมพ์ ใช้วัสดุรีไซเคิล PCR ที่ราคาเสถียรกว่า
   สต็อกเชิงกลยุทธ์: สต็อก 1-2 เดือนสำหรับ SKU หลัก แต่ระวัง “สต็อกแพง” หากราคาปรับลง
   กระจายซัพพลายเออร์: หาแหล่งเม็ดพลาสติกจากอาเซียนที่ไม่ผ่านฮอร์มุซ เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย
   ส่งผ่านต้นทุนบางส่วน: อธิบายลูกค้าตรงไปตรงมา แยกค่าบรรจุภัณฑ์ในเมนู หรือทำโปรฯ นำแก้วมาเอง

สงครามไกลตัว กลับเขย่าราคา “แก้วกาแฟ” หน้าปากซอยได้จริง และบทเรียนรอบนี้คือ ซัพพลายเชนที่พึ่งพิงจุดเปราะบางจุดเดียว อันตรายเสมอ